Het geslacht Both uit Nieuwe-Tonge

Met dank aan (voor verbeteringen en aanvullingen):

Generatie I

I-a

Pier Both.

Zijn kinderen:

  1. Marinus Pierszn Both, geboren rond 1555, volgt onder II-a

  2. Cornelis Pierszn Both, volgt onder II-b

  3. Jacob Pierszn Both, volgt onder II-c

  4. Lenert Pierszn Both, volgt onder II-d

Generatie II

II-a

Marinus Pierszn Both, zegelt met huismerk, deken van Sebastiaansgilde (1588), schepen te Nieuwe-Tonge, landbouwer (1597-1600), schout van Herkingen (1604-1612), geboren te Oude-Tonge rond 1555, overleden voor 6 april 1612, zoon van Pier Both (zie I-a).

Fragment acte
E? van de 2 acten uit 1584 (5 februari) waarbij Marinus voluit wordt vermeld als "Marinus Pierszn Bot" (5de regel).

Foto: Collectie Ruud Both.

Bronvermeldingen:

  • 1584: Op 21 februari heeft Cornelis Dirc Joosz het geld ontvangen van schout Jan Aliaenszn, die als gemachtigde optreedt voor Marinis Piers Bodt, voor 5 gemeten dijkersland, liggende in de Duyvewaert op grond van Nieuwe-Tonge.

  • 1587: "Ten versoucke van jonker Dirc van Duvenvoirde bailliu der stadt van Briele, soe hebben schepenen vande Nijenwe To[n]ge getaxeert alle alsulcken landen liggen[de] in Battenoirt blijc[ende] bij seeckere gift brieven, berusten[de] onder mij jonker voorszeijt, ..... schepenen verthoont waerdich te wesen, eerst zeeker lant liggen[de] omtre[n]t de bruijckwere va[n] Marinus Piersz de nazaet [= gehuwd met de weduwe] van Cornelis Corn[eliszn] Roo[n]baert, ijder gemet op VII pond VI st[uiver$s VIII ..... Vl[aam]s daer naer zeeker landen ....", enz, gedateerd op 16juni 1587.

  • 1588: Op 24 juli wordt Marinis Pietersz, deken, en Lenert Piersz, kwartiermeester van de Sint-Sebastiaangilde, samen genoemd in een akte betreffende deze gilde.

Marinus is getrouwd (1) voor 2 oktober 1584 met Cryne Cornelisse Braber, alias Roonbaert, overleden te Herkingen in 1601, dochter van Cornelis Braber. Cryne is eerder getrouwd geweest met Cornelis Corneliszn Roonbaert, vorser (= gerechtsbode) en schepen van Nieuwe-Tonge, overleden.

Uit dit huwelijk:

  1. Cornelis Marinuszn Both, gedoopt te Nieuwe Tonge op 15 november 1587, volgt onder III-a

  2. Willemine Marinusdr Both, gedoopt te Nieuwe-Tonge op 30 september 1590, jong overleden.

  3. Marinus Marinuszn Both, geboren rond 1592, volgt onder III-b

  4. Henrick Marinuszn Both, geboren rond 1595.

Marinus is getrouwd (2) voor 19 november rond 1602 met Arentje Crijnsdr. Arentje is eerder getrouwd geweest met Matheus Corneliszn Hertogh, schipper, schout te Herkingen, overleden.

In 1608 wordt er een kind begraven te Dirksland.

Uit dit huwelijk van Matheus Corneliszn Hertogh en Arentje Crijnsdr:

  1. Janneke Matheusdr Hertogh, geboren te Herkingen rond 1590, volgt onder III-a

II-b

Cornelis Pie[te]rszn Both, zoon van Pier Both (zie I-a).

Cornelis wordt in 1611 vermeld als huurder van een hoeve met vroonlanden onder Capelle in Duiveland. Hij had deze hoeve gehuurd van het oudemanshuis te Zierikzee.

Op 10 november 1614 wordt hij, samen met een onbekende zoon, ingeschreven als poorter van Zierikzee.

21 oktober 1598: Cornelis Huge Janssen, als procuratie hebbend van Marinus Cornelis Werckendet, transporteert aan Cornelis Pieterssen Bot en Jan Aelbrechtssen Hollander, wonende in het Oostervierendeel, 9 gemeten 40 roeden ?vrije moer weijen?, gelegen in hett Lamere bevanck, binnen deze landgemerken, oost aan Catheline Lauwe erfgenamen, zuid Lieven Rute, west Cornelis Jacobssen Cuers, en noord af Lenert Willem Sijmonssen.

Bron: RAZE 3851b, folio 173/2, fiche B4-028, bewerkt door Huib J. Plankeel.

23 oktober 1598 Cornelis Pieterssen Bot en Jan Aelbrechtssen Hollander bekennen gezamenlijk gekocht te hebben van Marinus Werckendet 9 gemeten 40 roeden vrije moerweye, gelegen in het Lammere bevanck; zij beloven het vers. land nu mette nieuwe ?heventyt? op hun naam te doen stellen en de voornoemde Marinus van nu voortaan van alle lasten vanwege dit land te bevrijden; onderpand: het vers. land, mitsgaders ?elcx zijn huijs... daer zijluijden nu elcx in woonende zyn?.

Bron: RAZE 3851b, folio 174/1, fiche B4-029, bewerkt door Huib J. Plankeel.

23 oktober 1598 Cornelis Pieterssen Bot en Jan Aelbrechtssen Hollander, wonende in het Oostervierendeel in Mayken Rengers moer, met gezamenderhand, belijden schuldig te zijn aan Marinus Cornelisse Werckendet de somme van 23 gulden oktober 6 over de koop van 9 gemeten 40 roeden vrije moerweije, gelegen in het Westervierendeel in Flauwers moer, aan de noordzijde van de weg, welke voors. somme de voornoemde comparanten onder henlieder zullen blijven houden op rente jegens den penninck 14, bedragende 33 stuivers 6 gulden sjaars, vervallende Sinte Maertemisse anno 1599 het eerste jaar; tevens moeten ze elk jaar 5 gulden 2 stuivers 8 cent van de hoofdsom afbetalen; onderpand: haar huizen.

Bron: RAZE 3851b, folio 174/3, fiche B4-029, B4-030, bewerkt door Huib J. Plankeel.

29 oktober 1598: Lieven Rute Sebastiaenssen verkoopt Cornelis Pierssen Bot en Jan Aelbrechtssen 17 gemeten 60 roeden vrije moer weijen, gelegen [blanko ruimte], binnen deze landgemerken, oost Catheline Lauwe, zuid ?Hobicx moer?, west Bartelmeeus Lievenssen, en noord de erfgenamen van Cornelis Werckendet.

Bron: RAZE 3851b, folio 176/3, fiche B4-031, bewerkt door Huib J. Plankeel.

2 november 1598 Cornelis Pieterssen Bot en Jan Aelbertssen Hollander, wonende in het Oostervierendeel in Mayken Rengers moer, beide, met gezamenderhand, verlijden de eersame Lieven Sebastiaenssen Ruyte, onsen medebroeder in Raede, de somme van 54 gulden 2 stuivers 8 cent over de koop van 17 gemeten 60 roeden vrije moerweije, gelegen in Mayken Rengers moer, welke voors. somme de voornoemde comparanten onder henl. zullen behouden op rente tegens den penninck 14, bedragende jaarlijks 3 gulden 17 stuivers 4 cent, verschijnende Sinte Maertensmisse 1599 het eerste jaar, met conditie, dat de comparanten verplicht zijn de eerstkomende 4 jaar elk jaar 6 gulden 6 stuivers af te lossen van de hoofdsom; onderpand: hett vers. land en haerlieden beider huizen en erven, daar zij nu in wonen.

Bron: RAZE 3851b, folio 176v/3, fiche B4-032, bewerkt door Huib J. Plankeel.

Zin kind(eren):

  1. zoon Both.

II-c

Jacob Pierszn Both, schepen te Nieuwe-Tonge (1605-1610), overleden rond 3 april 1610, zoon van Pier Both (zie I-a).

Jacob is getrouwd (1) met Elisabeth Aren Govertsdr.

Jacob is getrouwd (2) met Arentje Jansdr. Arentje is later getrouwd met Jacob Stevenszn Ongeraan.

Uit ?n van beide huwelijken:

  1. Cornelis Jacobszn Both, kwartiermeester van Sebastiaangilde (1616).

II-d

Lenert Pierszn Both, overleden te Nieuwe-Tonge na 1606 zoon van Pier Both (zie I-a).

Lenert Pieterszn was in 1588 kwartiermeester van het Sint-Sebastiaangilde.

Lenert is getrouwd (1) met Crijne Servaesdr.

Uit dit huwelijk:

  1. Cornelis Lenertszn Both, geboren rond 1580, volgt onder III-c

  2. Martijnke Both, gedoopt te Nieuwe-Tonge op 23 november 1586.

  3. Pieter Both, gedoopt te Nieuwe-Tonge op 4 juni 1589.

Lenert is getrouwd (2) (ondertrouwd te Nieuwe-Tonge op 21 augustus 1605) met Nele Jan Dirks, overleden na 1615. Nele is eerder getrouwd geweest met Jan Miechielszn, overleden.

Generatie III

III-a

Cornelis Marinuszn Both, landbouwer, schepen te Nieuwe-Tonge, diaken te Nieuwe-Tonge, substituut penningmeester van polder Battenoort, gedoopt te Nieuwe Tonge op 15 november 1587, overleden te Nieuwe-Tonge tussen 15 maart 1625 en 28 februari 1626, zoon van Marinus Pierszn Both (zie II-a) en Crijne Cornelisse Braber.

Schepenzegel van Cornelis Marinuszn
Schepenzegel van Cornelis Marinuszn (1624) aan een acte dat zich te Middelharnis bevindt.

Reconstructie van de zegel
Reconstructie van de zegel, ontworpen door J. van de Meerberg, reclametekenaar te Klundert.

Foto's: Collectie Ruud Both, zie ook Zierikzee1

Cornelis is getrouwd (1) (ondertrouwd te Nieuwe-Tonge op 19 december 1608) met zijn stiefzus Janneke Matheusdr Hertogh, geboren te Herkingen rond 1590, dochter van Matheus Corneliszn Hertogh (zie II-a, 3de huwelijk) en Arentje Crijnsdr.

Janneke is in (augustus?) 1609 overleden, waarschijnlijk in het kraambed met het eerste kind. In dat geval zou er minstens ?n (levenloos? of jong overleden?) kind geboren moeten zijn. Zij trouwen immers in december 1608. Het eerste kind, indien verwekt na trouwdatum, is te verwachten vanaf september 1609. Vier maanden later, in maart 1610 hetrouwt Cornelis met Maria Dirksdr.

Cornelis is getrouwd (2) te Nieuwe-Tonge in maart/april 1610 met Maria Dirksdr, gedoopt te Nieuwe-Tonge op 23 oktober 1588, overleden aldaar rond 1611, dochter van Dirk Janszn en Maaike.

Maria is in (januari?) 1911 overleden, waarschijnlijk in het kraambed met het eerste kind. In dat geval zou er minstens ?n (levenloos?) kind geboren moeten zijn (jong overleden?).

Cornelis is getrouwd (3) (ondertrouwd te Nieuwe-Tonge op 25 november 1611) met Janneke Witte, gedoopt te Nieuwe-Tonge 25 november 1590, overleden aldaar rond 1623, dochter van Cornelis Corneliszn (wagenmaker) en Magdalena.

Uit dit huwelijk:

  1. Marinus, gedoopt te Nieuwe-Tonge op 23 februari 1614, jong overleden.

  2. Magdalena Cornelisdr, gedoopt te Nieuwe-Tonge op 4 oktober 1615, volgt onder IV-a

  3. Krijntje Cornelisdr, gedoopt te Nieuwe-Tonge op 29 juli 1618, overleden tussen 1652 en 1658.

    Krijntje is getrouwd te Nieuwe-Tonge op 22 maart 1636 met Jan Otteszn, afkomstig van Herkingen, zoon van Otte Janszn en Maetgen Theunen.

  4. kind, gedoopt te Nieuwe-Tonge op 6 februari 1620, overleden na 1626.

Cornelis is getrouwd (4) (ondertrouwd te Nieuwe-Tonge op 19 oktober 1623) met Maatgen Leendertsdr, afkomstig van Dirksland. Maatgen is eerder getrouwd geweest (1) met Jan Franckszn, overleden. Maatgen is eerder getrouwd geweest (2) met Gabriël Janszn van Lilo, overleden. Maatgen is eerder getrouwd geweest (3) met Jacob Leendertszn van Aken, overleden.

Bronvermeldingen:

  • 1622: Een rentebrief op 25 december ter waarde van 800 gulden die Cornelis Marinuszn schuldig is aan Theunis Jacobszn Vinck, met als onderpand: 6 gemeten 120 roede land in Battenoord, 4 gemeten 20 roeden land in Klinkerland.en een huis en erf aan de kerkring in Nieuwe-Tonge.

  • 1625: Pouwels Melszn koopt grond van Cornelis Marinuszn en neemt daarmee de lasten van de rentebrief (gedeeltelijk) over. De schuld van Cornelis is inmiddels opgelopen tot 869 gulden en 14 stuivers.

    Bron: Rechterlijk Archief Nieuwe-Tonge, inventarisnummer 3

  • 1626: Op 28 februari verkoopt Maytgen Leendertsdr, weduwe van Cornelis Marinuszn Both, de bezittingen van haar man om de drie kinderen uit het derde huwelijk en haar eigen schulden te kunnen betalen.

    Bron: Rechterlijk Archief Nieuwe-Tonge, inventarisnummer 3.

III-b

Marinus Marinuszn Both, alias Marinus Marinuszn Duvelaer, geboren rond 1592, zoon van Marinus Pierszn Both (zie II-a) en Crijne Cornelisse Braber.

Wegens een vechtpartij op 10 juni 1617 met Samuel Engelszn werd hij te Nieuwe-Tonge veroordeeld tot het betalen van 4 zwarte tournooisen.

Marinus is getrouwd met [onbekend].

Uit dit huwelijk:

  1. Catelijntje, gedoopt te Middelharnis op 24 juni 1629.

III-c

Cornelis Lenertszn Both, landbouwer, geboren rond 1580, overleden te Dirksland rond 1616, zoon van Lenert Pierszn Both (zie II-d) en Crijne Servaesdr.

Cornelis is getrouwd te Dirksland in op 20 oktober 1602 met Leentje Cornelisdr Decker, geboren rond 1580, dochter van Cornelis Pieterszn Decker en Leentje Philipsdr.

Acte uit 1609
Acte uit 1609 waarin vermeld wordt dat Cornelis Lenertszn Bodt twee gemeten land gepacht heeft gelegen in Gerrit Coopmans stee.

Foto: Collectie Ruud Both

Uit dit huwelijk:

  1. Crijntgen Both, gedoopt te Dirksland op 30 november 1608, jong overleden?

  2. Lenert Both (tweeling), gedoopt te Dirksland op 22 november 1609 (getuigen: Ieman Loenis, Aren Thoenisz), jong overleden?

  3. Leentgen Both (tweeling), gedoopt te Dirksland op 22 november 1609 (getuigen: Maetjen Teeus, Jacobmijntgen van Orgen), overleden aldaar in 1676.

    In 1655 vermeld als lidmaat te Dirksland. Ze woont dan op de Ring.

  4. Cornelis Both.

  5. Cornelitgen Both (tweeling), gedoopt te Dirksland op 22 mei 1616 (getuigen: Marten Tijsz, Baertgen), jong overleden?

  6. Marigen Both (tweeling), gedoopt te Dirksland op 22 mei 1616 (getuigen: Willem Cornelisz Nieuwenhoven), overleden na 1637.

    Ze wordt vermeld als doopgetuige in 1635 en 1637.

Generatie IV

IV-a

Magdalena Cornelisdr, gedoopt te Nieuwe-Tonge op 4 oktober 1615, overleden na 1681, dochter van Cornelis Marinuszn Both (zie III-a) en Janneke Witte.

Magdalena is getrouwd (1) met Jan Marcus Caron.

Jan woonde op Sommelsdijkse grond.

Uit dit huwelijk:

  1. Maetge Jansdr Caron.

  2. Jannitge Jansdr Caron.

  3. Pauwelina Jansdr Caron.

Magdalena is getrouwd (2) te Dirksland op 6 april 1659 met Cornelis Corneliszn Ruychrock, afkomstig van Dirksland.

Magdalena testeert op 15 november 1660 en heeft dan drie dochters uit het eerste huwelijk: Maetge, Jannitge en Pauwelina.