Het geslacht [Both] van der Eem (4)

Generatie I

I-a

Gerard van de Eem.

  • 1573 - Aleid, weduwe van Bartholomeus de Rijcke, en mr. Ruysch Claesz. en zijn vrouw Henrica Bartholomeusdr. de Rijcke aan Gerrit Goyertsz. van der Eem, uit een huis en hofstede in de Wingensteeg ten westen van de stadswal [in Urecht].

Uit dit huwelijk:

  1. Hendrick Gerardszn van der Eem, vermeld (1593-1595), geboren vóór 1571, volgt onder II-a

  2. Gerrit Gerritszn van der Eem, vermeld (1589-1594), waarschijnlijk overleden vóór 1624.

    • 16-10-1589: Gerrit wordt vermeld als broer van Hendrick bij huwelijk.

    • **-**-1594: Schuldbekentenis ten laste van Johan van Huchtenbrouch en Maria van Zuylen, e.l., ten goede van Dirck de Goyer, burgemeester van Utrecht en Geert Gerrits van der Eem, met als waarborg de bezittingen van eerstgenoemde op Amelisweerd en de tienden van Maria voornoemd te Vleuten. Zie verder bij het jaar 1624.

    • **-**-1624: Kwitantie bij een vernietigde schuldbekentenis anno 1594, ten laste van Johan van Huchtenbrouch en Maria van Zuylen, e.l., ten goede van Dirck de Goyer, burgemeester van Utrecht en Geert Gerrits van der Eem, met als waarborg de bezittingen van eerstgenoemde op Amelisweerd en de tienden van Maria voornoemd te Vleuten. Deel der schuld betaald door Barth. Tj. van Starckenburch, ritmeester en gouverneur van Arnhem, aan Johanna [van der Eem] en Cornelis van der Eem.

      Bron: Tresoar (Frysk Histoarysk en Letterkundich, Familie thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg.

  3. Govert Gerardszn van der Eem, vermeld (1616), volgt onder II-b

  4. Goyerd Gerardszn van der Eem, vermeld (1573), volgt onder II-c

Generatie II

II-a

Hendrick Gerardszn van der Eem (1593-1595), woont te Utrecht (1589) en Leiden (1593-1607), geboren vóór 1571, overleden vóór 8 november 1616, zoon van Gerard van der Eem (zie I-a).

In Leiden een leen 252A: 2 Huizen in de Donckersteegh.

  • 26 mei 1593: Henrick Gerritszn van der Eem te Leyden na overdracht door Jan Florijszn aldaar, gesplitst in C en D:

Leen 252C: De kleinste van de twee huizen.

  • 8 februari 1595: Jan Claeszn van Dorp te Leyden na overdracht door Henrick Gerritszn van der Eem aldaar.

Leen 252D: huis met erf in de Donckerstraat 'ter Lucht':

  • 8 november 1616: Nicolaes van Swieten bij dode van zijn moeder Lysbeth van Veen, die gehuwd was met Heyndrick van der Eem.

  • 1 april 1620: Cornelis van der Eem minderjarig was bij het overlijden van zijn vader Heyndrick van der Eem, in plaats van zijn halfbroer Nicolaes van Swieten.

  • 1 mei 1623: Jacob Cornelisz. de Haes te Leyden na overdracht door notaris Pieter Dircxzn van Leeuwen aldaar volgens procuratie op 2 december 1622 voor het gerecht van Leyden verleden door Cornelis van der Eem, Catharina van der Eem, gehuwd met meester Pouwels Beresteyn, Hillegont van der Eem, gehuwd met Thomas Spoorwater, en Geertruyt van der Eem, ongehuwd, als erfgenamen van hun halfbroer Nicolaes van Swieten, waarbij zij tevens hun zwager Jan Claeszn van Leeuwen machtigen.

29 april 1607: Pieter Cornelisz. van Warmond warmoesman wonende Leiden is schuldig aan Hendrick van der Eem, poorter van Leiden f 9-07-00 per jaar met hijpotheek op 3½ hond warmoesland, belend ten N: en W: de weduwe en erfgenamen van Joost van Zonneveld, ten O: Jan van Hout secretaris van Leiden ten ten Z: Dirck Cornelisz. Sasbout.

Hendrick is getrouwd (ondertrouwd (hervormd) te Leiden op 16 oktober 1589) met Elisabeth Cornelisdr van Veen, overleden rond 8 november 1616, dochter van Cornelis van Veen. Elisabeth is eerder getrouwd geweest (ondertrouwd te Leiden op 5 november 1580) met Huijg Claeszn (van Swieten), zoon van Claes Lambrechtszn (van Swieten), waaruit Nicolaas van Swieten (1620).

Uit dit huwelijk::

  1. Cornelia Hendricksdr van der Eem, overleden voor 2 december 1622.

    Cornelia is getrouwd te Leiden op 30 juli 1611 (ondertrouwd aldaar op 15 juli 1611) met Jan Claeszn van Leeuwen, zoon van Claes Adriaenszn van Leeuwen.

    Als huwelijksgetuigen wordt voor Cornelia haar (schoon?)moeder Lijsbeth van Veen vermeld.

  2. Cornelis van der Eem, geboren rond 1595, volgt onder III-a

  3. Catharina (Both) van der Eem, geboren (katholiek) te Leiden in 1589, volgt onder III-b

  4. Hillegont van der Eem, volgt onder III-c

  5. Geertruid van der Eem, ongehuwd (1623).

II-b

Govert Gerardszn van der Eem, vermeld (1616), overleden vóór 1624, zoon van Gerard van der Eem (zie I-a).

Auteur van "Den getrouwen herder uit Arcadien", een vertaling van ‘Pastor fido’ uit de tweede hand.

In de opdracht van het ‘Haerlemse Belegeringhs Treur-Bly-Eynde-spel’ van 1619, door het lid van de Haarlemsche ‘Wyngaertrancken’ Govert van der Eemd wees de dichter op Hooft als zijn voorbeeld en toonde hij ook op verschillende wijzen zijne navolging o.a. door op het eind den Tijd te laten optreden om Haarlems toekomst te voorspellen op dezelfde wijze als de Vecht een tafereel van Amsterdams toekomst had opgehangen. Een ander treurspel van Van der Eemd, de Sophonisba van 1620, geheel in classieken vorm door de verdeeling in vijf bedrijven, alle met een reizang besloten, levert nog sterker bewijzen van Hooft's invloed.

Zijn kind(eren):

  1. Cornelis Govertszn van der Eem, volgt onder III-d

II-c

Goyerd Gerardszn van der Eem, vermeld (1573), woont te Utrecht (1573), zoon van Gerard van der Eem (zie I-a).

Goyerd is getrouwd vóór 1583 met Johanna van Resant, dochter van Cornelis Ottensz van Resant.

Betreffende haar vader

  • 1571 - 31 mei - Wouter van Kerkhoeven, proost en aartsdiaken van de Sint-Pieterskerk te Utrecht, beleent Cornelis Ottenszn van Resant ten behoeve van de armenpot in de Sint-Jacobskerk aldaar met een viertel land, gelegen in het kerspel van Maarssen, na overlijden van Bernt van Scayck.

  • 1578 - 14 februari - Johan Bogaerdt, kanunnik en stadhouder van het Leenhof van de proosdij van de Sint-Pieterskerk te Utrecht, beleent Gerrit Claeszn van Rijn ten behoeve van de armenpot van de Sint-Jacobskerk te Utrecht, met een viertel land, gelegen in het kerspel van Maarssen, na overlijden van Cornelis Ottenszn van Resant.

Uit dit huwelijk:

  1. Arend Gerritszn van der Eem.

    Arend is getrouwd met Anna van Heusse(n).

Generatie III

III-a

Cornelis van der Eem (1620-1630), woont te Leiden (1627), geboren rond 1595, zoon van Hendrick Gerardszn van der Eem (zie II-a) en Elisabeth Cornelisdr van Veen.

  • 23 mei 1627 - 26 september 1627: Proclamatie van Schoterland, voor Cornelis van der Eem, wonende tot Leiden, op de koop van alzulke gedeelten in 35 morgen veens en gronds gelegen in de Heerenveenen in Friesland in 't groote lot van Brongerga en Katlijk onder de compagnie van Menenblick, en tegenwoordig aan de Grift gekomen, als Cornelis Kuyt, en de zijnen, competerende zijn, voor de som van 250 gulden voor iedere morgen, keer mate keer geld, volgens koopbrief van 21 april 1627; waartegen de heeren Compagnons hebben geprotesteerd aangaande hunne competentien. Deze koop is geconsenteerd dan 26 september 1627.

  • 10 oktober 1627 - 7 november 1627: Proclamatie voor Cornelis van der Eem op de koop van zekere 5de part in 35 morgens veen; nog de helft van eenderden part van tweederden parten in eenvijfden deel van 60 morgens veen, mitsgaders het gedeelte in 35 morgen zoo veel de voors. helft van de tweederden parten zouden mogen wezen, met of zonder grond, gelegen in 't groote lot van Brongerga en Katlijk, onder de compagnie van Medenblik, daar nu laatst de grift voorbij gebracht is in Friesland, gekocht van Herbert van Buytendijck voor de som van 2700 carolusgulden. In margine: protestatien van de gemeente van Katlijk en van de proclamant.

  • 5 augustus 1629 - 21 oktober 1629: Proclamatie van Schoterland voor Jaques van Oenama cum suis, op de koop van eenvijfden part van de 2de 35 morgens veenen gelegen in 't groote lot van Brongerga en Katlijk boven de Commandeurs akker, Corneleis van der Eem en zusters aanbeërfd, nog de helft van alzulke veenen en gronden bij hem in koop bekomen van Harper van Buytendijck, waarvan de andere helft de koper reeds competeert, en nog de veenlanden en gronden bij de voornoemden Corneleis van der Eem gekocht van Cornelis Knuff, en de zijnen, met en zonder gronde, gekocht van de voorsegde Cornelis van der Eem in qlt. voor 7180 carolusgulden.

  • 2 december 1629 - 1 september 1630: Proclamatie voor Jaques van Oenama, op de resterende gedeelte van de 5de part der vulling en gronden, liggende op de middelste 17 roeden in Brongerga, ressoterende onder Medenblicks compagnie, gekocht van Cornelis van der Eem, voor zich zelf en als volmagt van meester Pauwels van Berestein als man en voogd van Catharina van der Eem, en de zijnen, voor 310 carolusgulden 13 stuivers 8 penning.

  • 27 januari 1630 - 7 april 1630: Proclamatie voor Jaques van Oenama, en de zijnen, op de geregte helft van zekere 5de part van 35 morgens veens, mitsgaders de helft van de helft van eenderden part van tweederden parten in eenvijfden deel van 60 morgens veens, gelegen in 't groote lot van Brongerga en Katlijk, ressorterende onder de Coompagnie van Medenblick, nog de geregte helft van 2 morgens veen gelegen in 't voorzegde lot, met nog 1 morgen en 66½ roeden, gekocht van Cornelis van der Eem voor 1618 carolusgulden en 10 stuivers. In margine staat: Fiat consent voor de helft op Oenama en voor de andere helft op de secretaris Crack.

Zijn kind(eren):

  1. Hendrick van der Eem, overleden vóór 20 april 1696.

    • 1696 - 20 april - De gezamentlijke erfgenamen van wijlen de heer van der Eems (Hericus Soutman, mede voor zijn zuster Judith Soutman, [neef] Thomas Spoorwarter, mede voor zijn zuster [nicht] Cornelia Spoorwarter, [neef] Jacob van Beresteyn en Jacob Capelman) verkopen aan de heren Compagnons van 't Heerenveen zekere twee perceelen veen het ene gelegen in Oudehorne en het andere in Schurega, zijnde een geregte 5de part van de Medenbliksche compagnie aldaar; het perceel in Oudehorne gelegen op derzelven pastorie uitgang, groot 1 morgen, 329 roeden, 5 voeten, de heren kopers van dit in 't volgende perceel ten oosten en westen, strekkende het 1ste perceel van de pastorie tot noordwaarts aan de veenscheiding en het 2de van de Leidijk tot de veenscheiding, zijnde het perceel in Schurega groot 2 morgen, 524 roeden, 8 voeten, 2 duimen, iedere roede veen in Oudehorne voor 1 carolusgulden 10 stuivers makende 1394 carolusgulden 5 stuivers en iere roede in Schurega voor 17 stuivers makende in 't geheel een som van 1466 carolusgulden 2 stuivers. Met consent op deze verkoop van de grietman van Schoterland van 10 juli 1696 en kwitantie van Henricus Soutman voor zichzelf als gelastigde van de verdere erfgenamen van wijlen de heer van der Eems, wegens de ontvangen koopsom van de heren Compagnons.

    • 1697 - 9 april - Cessie waarbij Henricus Soutman te Haarlem voor zich zelf en als gelastigde van de verdere erfgenamen van wijlen de heer Hendrick van der Eem, cedeert en transporteert aan de heer Cornelis van Schelting, residerende op 't Heerenveen, de som van 807 carolusgulden 16 stuivers 2 penning hun alsnog competerende van de heren Compagnons van 't Heerenveen, wegens koop van veenen, volgens bovengemelde reversaal.

III-b

Wapen Catharina Both van der emCatharina (Both) van der Eem (1629-1630), woont te Haarlem (1619), geboren (katholiek) te Leiden in 1589, overleden in 1666, dochter van Hendrick Gerardszn van der Eem (zie II-a) en Elisabeth Cornelisdr van Veen.

Ze zijn beiden gschilderd door Frans Hals, afgebeeld met hun familiewapens. Het wapen van Catharina is gedeeld: rechts een vis en links onbekend.

Portret van Paulus van Beresteijn Paulus van Beresteijn door Frans Hals

Portret van Catharina van der Eem Catharina van der Eem (1620) door Frans Hals.

Portret van het gezin Beresteijn-van der Eem Familieportret. Aan de rechterkant is te zien dat het schilderij later is uitgebreid.

  • 1619 - Maria van der Hooch wordt vermeld als schoonzuster van Catharina. Zij is getrouwd te Leiden op 2 febrauari 1616 met haar halfbroer Claes Huygensz van Swyeten  Ze hertrouwd later te Leiden op 30 januari 1621 met Constantinus Magnus. Voor 1635 is ze overleden.

  • 1622 - 2 december - Voor het gerecht van Leyden verleden door Cornelis van der Eem, Catharina van der Eem, gehuwd met meester Pouwels Beresteyn, Hillegont van der Eem, gehuwd met Thomas Spoorwater, en Geertruyt van der Eem, ongehuwd, als erfgenamen van hun halfbroer Nicolaes van Swieten, waarbij zij tevens hun zwager Jan Claesz van Leeuwen machtigen.

  • 1637 - Akte van verkoop door schepenen van Haarlem door Adriana Quirijnsdr Hofflant aan Catharina van der Eem, weduwe van meester Pouwels van Beresteyn, van een obligatie van Hester van Wieringen betreffende een hypotheek op een door genoemde Hester van genoemde Adriana gekocht huisje op de Bakenessergracht. (Bron: Archief Kennemerland).

Catharina is getrouwd (ondertrouwd te Leiden op 12 december 1619) met Paulus van Beresteyn, licentiaat in de Rechten, advocaat, geboren te Leiden in 1588, overleden in december 1636, zoon van Arend van Beresteyn en Emerentia van Zuren. Paulus is eerder getrouwd geweest op 9 januari 1618 met Anna Steyn, geboren te Haarlem op 15 oktober 1589, begraven aldaar op 7 oktober 1618, dochter van Tyman Steyn en Catharina Coltermans. Paulus is eerder getrouwd geweest met [onbekend].

Uit dit huwelijk:

  1. Jacob van Beresteyn.

  2. Nicolaas van Beresteyn, stichter van het Hofje van Beresteijn, geboren in 1629, overleden in 1684.

  3. kind

  4. kind

  5. kind

  6. kind

III-c

Hillegont van der Eem, dochter van Hendrick Gerardszn van der Eem (zie II-a) en Elisabeth Cornelisdr van Veen.

  • 2 december 1622: Voor het gerecht van Leyden verleden door Cornelis van der Eem, Catharina van der Eem, gehuwd met meester Pouwels Beresteyn, Hillegont van der Eem, gehuwd met Thomas Spoorwater, en Geertruyt van der Eem, ongehuwd, als erfgenamen van hun halfbroer Nicolaes van Swieten, waarbij zij tevens hun zwager Jan Claesz van Leeuwen machtigen.

Hillegont is getrouwd vóór 2 december 1622 met Thomas Spoorwater.

Uit dit huwelijk:

  1. Thomas Spoorwater.

  2. Cornelia Spoorwater.

  3. Hendrick Spoorwater.

    Hendrick is getrouwd met Clara van der Laen, dochter van Pieter van der Laen en Cornelia van Halewijn.

III-d

Cornelis Govertszn van der Eem, licentiaat in de rechten (1624), advokaat aan het Hof van Utrecht (1627-1631), schilder (1631), zoon van Govert Gerardszn van der Eem (zie II-b).

Cornelis is mogelijk getrouwd met Catharina van Zijl.

Uit dit huwelijk:

  1. Margaretha van der Eem.

    Margaretha is getrouwd in 1631 met Hendrick Bloemaert, schilder, geboren te Utrecht rond 1601/1602, overleden op 30 december 1672, zoon van Abraham Corneliszn Bloemaert en Gerarda de Roij.

    Zijn vader, Abraham Bloemaert, had goede contacten in de intellectuele wereld. Tot zijn vriendenkring behoorde de Utrechtse oudhedenkenner Aernout van Buchel. Bloemaerts studio werd in 1626 bezocht door Elizabeth Stuart, de vroegere koningin van Bohemen, en het volgende jaar door Rubens. Onder zijn leerlingen bevonden zich onder andere Jan Dirckszn Both en Andries Dirckszn Both.

    Hendrick Bloemaert was de oudste zoon van de bekende Utrechtse schilder Abraham Bloemaert. Hij werd door zijn vader opgeleid en maakte een studiereis naar Italië, waar hij in 1627 wordt vermeld. Zijn verdere leven bleef hij in Utrecht wonen, waar hij lid werd van het Utrechtse Sint-Lucasgilde en in 1631 trouwde. Bij zijn dood liet hij schulden na. Hij werd begraven in de Jacobikerk.