Het geslacht van [Both] van der Eem (3) alias van Broekhuizen / alias van Overrijn

Overzicht van beleningen

  Vreeswijk Boeicoop Overlangbroek
  4 morgen land in Wiers een halve hove land aan de bovenzijde 16 morgen land
25-09-1440 Truijtje, dochter van Floris Koevoet, weduwe Dirk Overrijn Truitje, dochter van Floris Koevoet, weduwe Dirk Overrijn.  
01-02-1460     Dirk van Broekhuizen voor Jan, zijn vader, zoals Lambert van de Wetering.
31-12-1469     Dirk van Broekhuizen bij dode van Jan, zijn vader.
12-06-1472 Dirk Overrijn Willemszn Dirk Overrijn Willemszn  
21-03-1484     Johan van Donselaar bij dode van Dirk van Broekhuizen, zijn oom, en Fie van Broekhuizen, diens zuster en zijn moeder.
16-05-1487 Adriaan Overrijn Willemszn Adriaan Overrijn Willemszn  
01-09-1488   Gijsbert Dirksz. bij overdracht door Adriaan van der Eem Willemsz., te lossen na vijf jaar en binnen tien jaar met 100 gouden rijnsguldens, te komen op Gijsbert Gijsbertsz., zijn zoon.  
11-10-1497     Johan van Donselaar.
**-07-1506 Dirk de Kruif voor Cornelis, zijn zoon, bij overdracht door Adriaan Willemsz. van der Eem Dirk de Kruif voor Cornelis, zijn zoon, bij overdracht door Adriaan Willemsz. van der Eem.  
15-03-1518     Jan van Donselaar
12-05-1525     Johan van Donselaar
06-04-1526 Dirk van Oostrum voor heer Willem van Overrijn Willemsz. alias van der Eem, waarna overdracht aan Dirk van Overrijn Adriaansz. alias van der Eem. Dirk van Oostrum voor heer Willem van Overrijn Willemsz. alias van der Eem, waarna overdracht aan Dirk van Overrijn Adriaansz. alias van der Eem.  
16-07-1529     Dirk van Broekhuizen voor Sofia van Donselaar, weduwe Adriaan van der Eem, zijn moeder, bij dode van Johan, haar broer.
04-04-1538   Cornelis Dirksz. de Kruif staat zijn recht af aan heer Willem Adriaansz. van Overrijn alias van der Eem, priester, omdat hij verpand had.  
28-09-1541   Dirk van Broekhuizen alias van der Eem bij dode van heer Willem van der Eem Adriaansz., priester, zijn broer.  
17-06-1545     Dirk van Broekhuizen bij dode van Sofia van Donselaar, zijn moeder
28-11-1559     Jan Taats van Amerongen voor Adriaan van Broekhuizen, onmondig, bij dode van Dirk, diens vader.
11-01-1560 Jan van Amerongen voor Adriaan van Broekhuizen alias van Overrijn bij dode van Dirk van Broekhuizen, diens vader. Jan van Amerongen voor Adriaan van Broekhuizen alias van Overrijn bij dode van Dirk van Broekhuizen, diens vader.  
**-**-1569 Adriaan van Broekhuizen vermeld. Adriaan van Broekhuizen vermeld.  
12-11-1571     Gerard uten Weerde voor Janna, dochter van Dirk van Broekhuizen, zijn vrouw, bij dode van Adriaan, haar broer.
12-11-1571     Maurits Egbertsz. voor Magdalena van de Bockhorst, weduwe Dirk van Broekhuizen, met 66 gouden karolusguldens jaarlijks bij overdracht door Janna, dochter van Dirk van Broekhuizen, wegens huwelijksvoorwaarden de dato 9 september 1553.
04-02-1572 Gerard uten Weerd voor Johanna van Broekhuizen alias van Overrijn, zijn vrouw, bij dode van Adriaan, haar broer. Gerard uten Weerd voor Johanna van Broekhuizen alias van Overrijn, zijn vrouw, bij dode van Adriaan, haar broer.  
12-06-1572   Dirk Overrijn Willemsz.  
16-05-1587   Adriaan Overrijn Willemsz.  
01-06-1601   Nikolaas Jansz. van Afferden bij overdracht door Gerard uten Weerd.  
23-03-1603   Anton Maartensz. voor Margaretha bij overdracht door Nikolaas Jansz. van Afferden.  
25-04-1604 Jan Adriaansz. bij overdracht door Nikolaas de Voornen, secretaris van Vreeswijk, voor Johanna van Broekhuizen, gehuwd met Gerard van Utenweerd.    
12-10-1616     Adriaan uit de Weerd bij dode van Janna van Broekhuizen, zijn moeder
15-12-1630 Cornelis Adriaansz. bij dode van Jan Adriaansz., zijn broer.    
05-08-1654     Hendrik van Dam voor Agnes uit de Weerd, zijn nicht, bij dode van Adriaan, haar broer

Repertorium van de lenen van de heren van Vianen, door J.C. Kort (Ons Voorgeslacht 1986)

Vreeswijk

Perceel 309. Een viertel (1427: 4 morgen) land in de Wiers (1560: in het kerspel van de Niervaart), boven: Willem Stade gemeen met Gerard die Geiter, beneden: Ernst Taats (1419: Dirk van Oudaan; 1431: erven Gerard Gerardsz.), (1604: oost: het klooster van Soest buiten Amersfoort, west: het klooster van t Gein).

Boeikoop

Perceel 408. Een halve hoeve land aan de bovenzijde, (1407: groot 8 morgen), in Boeikop aan de landscheiding van Arkel, zijnde een leen van 5 mark, boven: het gerecht van de heer van Arkel (1407: de leenman; 1440: Jutte, gehuwd met Hubert van Laar; 1560: Boudijn Adriaansz; 1601: Wouter van Kraaiestein), beneden: de leenheer (1407: erven Gerard Spronc; 1440: de leenheer, die aankwam van Evert van Rijn; 1560: Maarten Adriaansz van Buren; 1601: een vikarie in de Buurkerk te Utrecht), (1569: jaarlijks 62 pond waardig).

Repertorium van Gaasbeek

Perceel 89. 16 morgen in Overlangbroek, strekkend van Broekerwetering tot Goyerwetering, boven: eertijds Willem van Haarlem met 8 morgen, roerend van Abcoude, (1410: Melis uten Eng, ridder), beneden: de papenprove van Overlangbroek.

Generatie I

I-a

Willem [van der Eem], waarschijnlijk zoon van Dirck [van der Eem] van Overrijn en Geertruij "Truitje" Koevoet (overleden na 25 september 1440, dochter van Floris Koevoet).

Zijn kinderen:

  1. Dirk Willemszn Overrijn (1472).

  2. Adriaan Willemszn van der Eem, alias van Overrijn (1488-1506), volgt onder II-a

  3. Willem Willemszn van der Eem, alias van Overrijn (1526).

Generatie II

II-a

Adriaan Willemszn van der Eem, alias van Overrijn, overleden voor 16 juli 1529, zoon van Willem [van der Eem] (zie I-a).

Aernd is getrouwd met Sophia van Dompselaer, overleden voor 17 juni 1545, dochter van Gerrit Morre van Dompselaer en Sophia van Broeckhuijsen.

Het kasteel Dompselaer was een leen van de heren van Gaasbeek, die in Langbroek verschillende goederen hadden. In 1436 wordt Johan van Broekhuysen Dirksz met 4 morgen land in Overlangbroek beleend. In de acte wordt echter geen huis genoemd. In 1425 was hij al Schout van Langbroek en in 1438 wordt hij kerkmeester van Overlangbroek. We nemen aan dat hij al op het kasteel gewoond heeft, omdat zijn zoon in 1469 Dompselaer erft. Deze zoon Dirk was in 1463 al Schout van Langbroek geworden.

De zus van Dirk, Sophia van Broekhuysen, trouwt met Gerrit Morre van Dompselaer, die een Gelders edelman was en in Bryler bij Barneveld woonde. Na het overlijden van Sophia en Gerrit, wordt hun zoon Jan beleend met het huis. Hij noemde zich verder Van Dompselaer en zal zijn naam ook aan het huis hebben gegeven. In 1529 sterft hij zonder kinderen na te laten.

Opnieuw vererft het op een Sophia en wel de zus van bovengenoemde Jan. Zij is weduwe van Aernt van der Eem. Na de dood van zijn moeder erft Dick van der Eem, gezegd Broekhuysen, het kasteel. Deze Dick is in 1539 aanwezig bij de inhuldiging van keizer Karel V. In datzelfde jaar wordt Dompselaer erkend als ridderhofstad.

Als Dick in 1559 sterft, wordt eerst zijn zoon Adriaan de nieuwe eigenaar, maar na zijn kinderloos sterven, gaat het huis naar Dicks dochter Johanna. Johanna van der Eem trouwt met de niet-adellijke Gerhard Uytterweerd. Het huis vererft op hun kinderen Adriaen en Agnes, die allebei kinderloos sterven in respectievelijk 1654 en 1667. Via testament is bepaald dat Gerard van Reede van Drakestein het kasteel erft, maar hij sterft al 2 jaar later.

Akten van belening door de hertog en de zijnen, de Staten van Gelre, met: a) de helft van een uiterwaard, genaamd de Kleine Waard en de helft van een rijswaard, beiden gelegen in de parochie Amerongen, in het gerecht van Maurik. b) de helft van een kleine waard, groot zes morgen, met een kil, gelegen als boven. Opmerking: betreft beleningen van:

  1. Dirck van der Eme, genaamd Broeckhuijsen met a, na opdracht door Coenraad Philipsz. van Zuylen, 1552; opnieuw beleend met a en b, 1556.

  2. Johanna van der Eme, genaamd Broeckhuijsen, echtgenote van Gerrit Uijtenweert, met a, na de dood van haar broer Adriaan van der Eme, 1571.

  3. Gerrit Uijtenweert met b, na opdracht door Jacob van Zuylen, 1571.

  4. Adriaan Uijtenweert met b, na de dood van zijn moeder Johanna van der Eme, genaamd Broeckhuijsen, 1616

Uit dit huwelijk:

  1. Willem Adriaanszn van der Eem, alias van Overrijn, priester (1526), overleden rond 1541.

  2. Aernt van der Eem [tot Odijck], vermeld (1539).

    [Aernt Aerntszn van der Eem is getrouwd met Sweertgen Jansdr, dochter van Jan Ernstszn. (Bron: Jaarboek 1986 van het Centraal Bureau voor Genealogie, pagina 97.)]

  3. Dirck Adriaanszn van der Eem, alias van Broeckhuijsen, alias van Overrijn (1529-1554), volgt onder III-a

  4. mogelijk Joost Adriaenszn van der Eem, (vermeld (1515), zoon van Adriaen Willemszn van der Eem en Johanna (gehuwd vr 1515).

Generatie III

III-a

Dirck Adriaanszn van der Eem, alias van Broeckhuijsen, alias van Overrijn (1529-1554), overleden voor 3 april 1559, zoon van Adriaan Willemszn van der Eem (zie II-a) en Sophia van Domselaer.

Bronvermeldingen:

  • 1536 - 31 december - Belast voor Adriaan van de Boekhorst voor Magdalena en Katharina, dochters van Gijsbert van de Boekhorst bij wijlen Katharina, dochter van Floris van de Boekhorst, met 50 gouden karolusguldens door Gijsbert van de Boekhorst, hun vader en zijn neef, te Voorhout.

  • 1546 - 14 oktober - Dirck van der Eme genant Broickhusen bij transport Mechtelts voornoemd ende hares mans beleent met "Die rechte helft van eenen uterweert, geheiten den Cleynen weert" in het gerecht Amerongen.

  • 1552 - 4 januari - Dirck van der Eme genoomt Broichusen bij transport Conrads [zoon van Jacob Davidszn van Zuilen van Natewisch en Mechteld van Eversdijck] voornoemd beleent. Die gerechte helft van den Cleynen weert. Betreft "eenen uterweert, den Cleynen weert genoomt, gelegen in den gericht van Maurick an de Stichtsche sijde, in den kerspel van Amerongen, so groot ende cleyn als die kinderen van Rijbeeck denselven weert gebruyckt hebben; noch een eynde rijsweerts, in denselven gericht end kerspel gelegen, an des jonckeren van Palant, heeren to Culenborch, Bol, dat gebruyckt Henrick van Cleeff, daer oostwert naest gelegen David van Zuylen, suydwert den Rhijnstroom ende noortwert den Royen weert, tot Zutphenschen rechten" in het gerecht Amerongen. Zie ook 3 november 1553.

  • 1553 - 3 november - [Dirck van der Eme] ontfengt noch bij transport Jacobs van Zuylen tot verbeteringe deses leens die helft van een cleyn weertken, groot omtrent 6 mergen, met eener kyl, twelck gebruyckt Claes Cornelissoon, daer boven naest gelant is die heer van Pallant, suydwert naest den stroom Jacob van Zuylen van Natewisch, noortwert die Cockweert, tobehorende Jan Joosten ende Dirck Henrickssoon, gelegen in den kerspel van Amerongen, in den gericht van Mauwerick, bij den voors. Cleynen weert; met vorworden dat Dirck ter cause van dit halve weertken sijnen uutwegh hebben ende sijn water leyden sal deur Jacob van Zuylens weerdt, geheiten den Duwenschen weert, bij 't voors. weertken gelegen.

  • 1554 - Akte van verkoop door Jacob van Zuylen aan Dirck van der Eme, genaamd Broeckhuijsen, van een halve weiwaard met een kil, in de parochie Amerongen, in het gerecht Maurik, leen van Gelre.

  • 1554 - 5 september - Dirk van Broekhuizen uit Langbroek voor Magdalena, dochter van Gijsbert van de Boekhorst, zijn vrouw, bij overdracht door haar vader voor hun huwelijk.

  • 1559 - 3 april - Joost van Damme, secretaris van het Hof van Holland, voor Magdalena van de Boekhorst bij dode van haar man.

  • 1567 - 24 juli - Missive van het Hof aan den drost, dat hij ten verzoeke van den heer van Anholt en de vrouw van Batenburg als pandhouders der Batenburgsche pandschap aan van Broickhusen en van der Eem moet gelasten hem (Drost) als pachter de bewuste tienden ongehinderd te laten aanvoeren.

    Bron: Gelders Archief, Brieven van en aan het Kwartier van Veluwe.

  • 1568 - 8 juli - Missive van het Hof aan den richter van Baer en Lathum, houdende verzoek om bericht op het verzoekafschrift van Geertruyt van den Eem. wed. Barth. van der Eek, Lodewyck van Montfoort en Ghisbert de Groot, vooral ten aanzien van de door hen gewenschte sequestratie.

    Bron: Gelders Archief, Brieven van en aan het Kwartier van Zutphen.

  • 1568 - 4 oktober - Van het Hof aan Lodewyck van Montfort en Mr. Gisbert die Groot als borgen en gemachtigden van Geertruyt van der Eem, weduwe Barth. van Eck, en Magdalena van Bronckhorst, weduwe Derck van Broickhusen, dat zij op 15 november a.s. voor Commissarissen uit het Hof moeten verschijnen om met den gemachtigde van Diederick van Bronckhorst af te rekenen en de aangebodene penningen te ontvangen.

    Bron: Gelders Archief, Brieven van en aan Uitheemsen.

  • 1616 - 12 december - Gijsbert Meyster voor Katharina, dochter van Dirk van Broekhuizen, zijn nicht, bij dode van Magdalena, haar moeder,

  • 1644 - 17 juni - Adriaan uten Waard bij dode van Katharina van Broekhuizen, zijn tante.

Dirck is getrouwd vr 31 december 1536 met Magdalena van de Bockhorst (1536-1559), overleden voor 12 december 1616, dochter van Gijsbert van de Boekhorst en Kaharina van de Boekhorst.

Uit dit huwelijk:

  1. Adriaan Dirckszn van Broeckhuisen (1559), onmondig (1559-1560, mombers zijn Johan Taets van Amerongen en Johan van Domselaer), kinderloos overleden voor 12 november 1571.

  2. Johanna Dircksdr van Broeckhuijsen (1553-1571), volgt onder IV-a

  3. Catharina Dircksdr van Broekhuizen (1616), overleden voor 26 juni 1634, nicht van Gijsbert Meyster.

    Bronvermeldingen:

    • 1634 - 26 juni - Jonkheer Adriaen van Uytenwaerde bij dode van zijn tante jonkvrouwe Catharina van Broechuysen, die het leen [8 hond land te Voirhout] had gerfd van haar moeder jonkvrouwe Magdalena van der Boeckhorst en deze van haar vader jonkheer Gijsbert van der Borckhorst.

Generatie IV

IV-a

Johanna van Broeckhuijsen (1553-1571), overleden voor 12 oktober 1616, dochter van Dirck Adriaanszn van Broeckhuijsen (zie III-a) en Magdalena van de Bockhorst.

Johanna is getrouwd (met huwelijkse voorwaarden op 9 september 1553) met Gerrit uten Weerde (Utenweerde) (1571-1618), schoonvader van Johan van Schonouwen (1618).

Uit dit huwelijk:

  1. Adriaan uten Weerde (Utenweerde) (1616-1624), kinderloos overleden voor 8 augustus 1654, zwager van Johan van Baren van Schonouwen (1623).

    Bronvermeldingen:

    • 1634 - 26 juni - Jonkheer Adriaen van Uytenwaerde bij dode van zijn tante jonkvrouwe Catharina van Broechuysen, die het leen [8 hond land te Voirhout] had gerfd van haar moeder jonkvrouwe Magdalena van der Boeckhorst en deze van haar vader jonkheer Gijsbert van der Borckhorst.

  2. Agnes uten Weerde (Utenweerde) (1618-1659), kinderloos? overleden in 1667, nicht van Hendrick van Dam.

    Agnes is getrouwd (1) voor 1618 met Johan van Baren van Schonouwen.

    Agnes is getrouwd (2) (huwelijksvoorwaarden op 15 juli 1657) met Evert van Wijnbergen.