DordrechtHet geslacht de Both uit Dordrecht (1)

Dit fragment is gebaseerd acten betreffende de dijkgraaf Cornelis Janszn de Both (geboren vóór 1571), waarbij zijn vader met patroniem vermeld wordt. Een dochter van hem, Digna de Both is gehuwd in 1606 zodat een berekening van de geboortedatums van haar voorvaders bij benadering mogelijk werd.

Deze familie heeft bindingen met Noordeloos en Streefkerk (zie het 'Botje' op de Botsweert). Als dijkgraaf was Cornelis Janszn de Both verplicht een poorter van Dordrecht te zijn volgens een akte uit 1483 'waarbij door Maximiliaan van Oostenrijk en Filips de Schone wordt geregeld dat de dijkgraaf van de Alblasserwaard een Dordts burger moet zijn en drie van de acht heemraden te Dordrecht moeten wonen en jaarlijks door het Gerecht gekozen zullen worden..'

wapenHet Wapen

Generatie I

I-a

Cornelis [Adriaenszn?] (de) Both.

In 1580 wordt een Cornelis Adriaenszn Both vermeld voor de 50e penning te Dordrecht.

Zijn kind(eren):

  1. Jan Corneliszn (de) Both, geboren vóór 1551, volgt onder II-a

Generatie II

II-a

Jan Corneliszn (de) Both, geboren vóór 1551, overleden na 19 maart 1594 [en vóór 26 maart 1594], zoon van Cornelis (de) Both (zie I-a).

Mogelijk heeft hij ook een dochter Bastiaentgen Jansdr, gehuwd met Leneart Beerenszn van Asperen, waar zoon en dijkgraaf Cornelis Janszn de Both als doopgetuige optreedt (1613). Uit dat huwelijk zijn 6 kinderen geboren. In 1614 wordt zoon Cornelis Janszn de Both als dijkgraaf genoemd in opvolging van Mathys Geertss van Asperen zaliger.

Bronvermeldingen:

  • 27-03-1563: een deling van Jan Corneliss Bot en anderen.

    Bron: Gemeentearchief van Gorinchem Rechterlijk Archief van Gorinchem op Buiten Gorinchem, nummer 84, folio 60v.

  • 26-03-1594: Cornelis Janss de Bot verlangt op 26 maart bevestiging van het testament van zijn vader Jan Corneliss de Bot. Deze heeft dat op 19 maart aan hem medegedeeld. Alles zou vermaakt zijn aan zijn zoon Cornelis. Speelt zich af in Nuland, nabij Gorinchem.

    Bron: Gemeentearchief van Gorinchem, Rechterlijk Archief van Gorinchem op Buiten Gorinchem, Deel 5 (1540-1605), folio 179, uittreksel Grabowsky.

Zijn kind(eren):

  1. Cornelis Janszn (de) Both, geboren vóór 1571, volgt onder III-a

Generatie III

III-a

wapenCornelis Janszn Both, schepen te Dordrecht (1606), dijkgraaf van de Alblasserwaard (1613-1614), geboren vóór 1571, overleden op 22 oktober 1619, zoon van Jan Corneliszn (de) Bot (zie II-a).

Wapen: Een dwarsbalk, beladen met een zwemmende botvis en vergezeld van drie leeuwenkoppen.

Bronvermeldingen:

  • 26-03-1594: Cornelis Janss de Bot verlangt op 26 maart bevestiging van het testament van zijn vader Jan Corneliss de Bot. Deze heeft dat op 19 maart aan hem medegedeeld. Alles zou vermaakt zijn aan zijn zoon Cornelis. Speelt zich af in Nuland, nabij Gorinchem.

    Bron: Gemeentearchief van Gorinchem, Rechterlijk Archief van Gorinchem op Buiten Gorinchem, Deel 5 (1540-1605), folio 179, uittreksel Grabowsky.

  • 21-08-1596: Plaatsaanduiding van het hof van Cornelis Janss Bot.

    Bron: Gemeentearchief van Gorinchem, Rechterlijk Archief van Gorinchem op Buiten Gorinchem, nummer 107, folio 85.

  • **-**-1606: Staat houdende een opgave van de door [schepen] C[ornelis] Bodt uitbetaalde lonen aan de arbeiders die aan de stadsgrachten hebben gewerkt.

    Bron: archieven.nl, Stadsarchief Dordrecht, "de tijd van de Republiek van de Zeven Verenigde Nederlanden", nummer 2910.

  • 13-01-1613: In het doopboek van Alblasserdam komt hij in die hoedanigheid van dijkgraaf voor bij de doop van een kind van Leneart Beerenszn van Asperen en Bastiantge Jansdr. Zij krijgen in totaal 6 kinderen.

  • 01-07-1614: Op 1 juli 1614 zijn Cornelis Janss (de) Both, Dijkgraaf van de Alblasserwaard en de hoogedijk­heemraden van de Alblasserwaard overeengekomen dat alle regelingen betreffende de dijkboeten en dergelijke, tussen wijlen Mathys Geertss van Asperen, voormalig Dijkgraaf van de Alblasserwaard, en de hoogedijkheemraden, destijds door bemiddeling van de heren Willem van Beveren, Jacob Frans Wutensz(?) Damas Barthoutsz en Herman Oom(?) op 15 juni 1605 gesloten, gedurende de tijd dat Cornelis Jansz Both dijkgraaf is, volledig van kracht blijven.

  • 06-04-1615: Heere Cornelis Jans Bodt, dijckgrave van den Alblasserwaert als Heilige-Geestmeester ter grooter kerck binnen Dordrecht, bijgestaen met Tomas van den Honaert, als rentmeester van het voorsechte Heilige-Geesthuus, - enzoverder -

    Bron: ORA Wijngaarden.

  • 24-11-1619: Op 24 november 1619 verkoopt Johanette Andriesdr., weduwe van Cornelis Jansz. Both, dijkgraaf van de Alblasserwaard en mr. Franchoijs van der Burch, gecommitteerde Raad van Holland en West-Friesland, als man en voogd van Dingna de Both Cornelisdr., aan Johan Mathijsz. Balen, een huis, brouwerij en mouterij, waar tegenwoordig uithangt "den Osch", staande tegenover de Kleine Kraansteiger tussen het huis van Dammis Woutersz. van de Sandeling en dat van Frans Evertsz. wijnkoper voor 8000 gl.

    Bron: ONA Dordrecht inv. 24, f. 428 e.v

  • 28-04-1625: Adriaen Cornelisz Herd, Pieter Cornelisz Herd en Gerit Cornelisz Herd wonen allen tot Noordeloos, vhs en hsm voor Jacob Heijmansz, gehuwd met Neeltge Cornelisdr, en hun zuster Aechtge Cornelisdr en tesamen erfgenamen voor éénzesde part van Cornelis Jansz de Both, zij transporteren een huisje in de Nieuwstraat te Gorkum.

    Bron: Rechterlijk Archief Gorinchem, inventarisnummer 439, folio 162.

  • 13-10-1628: Op 13 oktober 1628 verkoopt Jan Mathijsz. Balen, brouwer en burger van Dordrecht, aan Abraham Cotermans een huis, brouwerij, rosmolen, brouwerij en alle bedsteden, die in het huis staan en alle overige toebehoren en gereeedschappen, maar met uitzondering van de brandewijnketels. De brouwerij is genaamd "de Osch" en staat tegenover de Kleine Kraan [in de Wijnstraat] tussen het huis van mr. Coenraet Ruijs en dat van Evert Willemsz. Prins. Het huis en brouwerij etc. zijn belast met een rentebrief van 4000 gl., die de erfgenamen van Cornelis Jansz. Both daar op sprekende hebben en die koper te zijnen laste neemt.

    Bron: ORA Dordrecht inv. 767, f. 42

  • 18-04-1633: Willemkem Cornelisdr en Adriaentgen Cornelisdr zijn beiden kinderen van Cornelis Janss de Both. Zij worden geassisteerd door Jacob Heijmans, wonende op Noordeloos, getrouwd met Neeltge Cornelisdr. Aan Jan Thoniss te Noordeloos wordt een huis en hofstad getransporteerd in de Nijeustraat te Gorcum.

    Bron: Gemeentearchief van Gorinchem, Rechterlijk Archief van Gorinchem op Buiten Gorinchem, deel 1 (1600 - 1639), nummers 425 tot 450 en 146, folio 85.

Cornelis is getrouwd vóór 1589 met Jaenette Andriesdr Neymans, overleden na 1627 [rond 1654?], dochter van Andries Neymans.

Uit dit huwelijk:

  1. Digna Cornelisdr (de) Both, geboren vóór 1590, volgt onder IV-g

  2. Willemken Cornelisdr (de) Both, vermeld (1633).

  3. Adriaentgen Cornelisdr (de) Both, vermeld (1633).

Het "Botje" op de Botsweert

Generatie IV

IV-a

Digna Cornelisdr (de) Both, geboren vóór 1590, dochter van Cornelis Janszn (de) Both (zie III-a) en Jaenette Andriesdr Neymans.

Digna is getrouwd (ondertrouwd te Dordrecht op 22 oktober 1606) met Francoijs van der Burch, gecommitteerde Raad van Holland en West-Friesland (1619), waarschijnlijk zoon van Johan van der Burch en Levina de Vriese.

Uit dit huwelijk:

  1. Jan/Johan van der Burch, heer van Niemandsvrient, regent van de Heilige Geest- en Pesthuis (1675-1685), gedoopt te Dordrecht op 1 mei 1608.

    Johan is getrouwd (ondertrouwd op 21 april 1641) met Margaretha Matthijsdr Berck, dochter van Matthijs Berck.

  2. Alith van der Burch, gedoopt te Dordrecht op 1 augustus 1616.

  3. Cornelia van der Burch, gedoopt te Dordrecht op 1 augustus 1620.