HUIS aan HUIS, 11 oktober 2006


Top Hat, de Amerikaanse Tentenstad 1945-1946

Sinds het einde van wereldoorlog II is de naam Top Hat een begrip op Linkeroever. Een stukje geschiedenis…

In mei 1945, na de overgave van Duitsland, besloten de Amerikaanse militaire autoriteiten op verschillende plaatsen 'Staging Area' of ‘Wachtkampen' op te richten met het oog op repatriëring van hun soldaten naar de USA. Het kon weken duren vooraleer een schip hen naar huis bracht. In België werd dit kamp ingeplant niet ver van de haven, te Antwerpen Linkeroever. Het kamp was gelegen nabij de Waaslandtunnel, rechts van de expresweg Antwerpen-Zelzate, richting Zwijndrecht, daar waar nu de sportvelden en het Sint-Annabos gelegen zijn.

top hat sigaretDe officiële naam van dit kamp is ‘ Headquarters, United States Staging Area, Antwerp, Belgium, APO 562' maar de soldaten doopten hun tijdelijke verblijf ‘ Tophat'. De naam Tophat zou komen van een in onbruik geraakte oorlogscode. Andere bronnen vermelden dat het kamp werd genoemd naar de Belgische sigaret Tophat. De Amerikanen benoemden hun kampen tussen Le Havre and Rouen naar sigarettenmerken, de zogenaamde ‘Cigarette Camps', oa. Lucky Strike, Pall Mall, Chesterfield ,… (Bron: the U. S. Army Military History Institute Reference Branch-1984).

 

 


Op 1 juni 1945 kwamen vanuit Duitsland Amerikaanse eenheden naar Antwerpen. Vooreerst werden 7200 landmijnen opgeruimd die er op de lage gronden kwistig door de Duitsers werden gelegd. Na het beëindigen van deze taak (uitgevoerd door Duitse krijgsgevangenen) werd de eenheid vervangen en kregen de nieuwe manschappen de opdracht banen en toegangswegen te trekken, naar de plannen getekend door de '358th Gen. 1 Service Regt'. De verdere afwerking van dit reusachtig kamp werd uitgevoerd door een nieuwe eenheid. Deze voorzag het kamp uiteindelijk van 2500 tenten, 500 gebouwen, cinema's (Paramount, Astor Theatre, Empire Theatre), Radio City Music Hall, twee openluchttheater met resp. 7500 en 1000 plaatsen, een ijsroomfabriekje, bakkerij, bibliotheek, drie kapsalons, strijkzaal, wasserij, schoenpoetshal, en Rode Kruis.

De Amerikaanse soldaten worden als gasten ontvangen. Het Antwerps burgerpersoneel, dat volgens Amerikaanse bronnen uitstekend Engels sprak, zal niets aan het toeval overlaten om de GI's het naar de zin te maken.

tophat

De luxe in het kamp is ongekend na de ontberingen die de soldaten achter de rug hebben. Voor het wassen van de kleren en het poetsen van de schoenen worden krijgsgevangenen ingezet.

Het populairst bij de soldaten zijn uiteraard de bioscoop en de bar. De populaire en soms zelfs actuele films worden gedraaid in de cinema's waar iedere avond lange rijen soldaten een plekje proberen te bemachtigen. In het café wordt vooral veel bier getapt. Per dag wordt gemiddeld 3000 liter koffie geschonken en enkele duizenden donuts verkocht.

De '85 Quatermaster Group' moest het kamp voorzien van voedsel, (iedere dag 34 ton) en kledingsstukken. In het midden van het kamp was een kapel gebouwd voor drie godsdiensten: katholieke, protestantse, Joodse.

Het kamp was verdeeld in zesentwintig blokken. De tentenstad heeft een totale lengte van twee kilometer en is op sommige plaatsen een kilometer breed. Er was plaats voor ongeveer 16.500 man, het bestendige personeel, en zowat 2500 Duitse krijgsgevangenen. Het kamp was in dienst sinds 1 juli 1945 en sloot officieel zijn activiteiten op 2 april 1946 wanneer de laatste soldaat met de ‘Vassar Victory' inscheepte.

Van juli 1945 tot maart 1946 verzekerden 371 'Liberty Ships' en 91 'Victory Ships' de repatriëring naar de USA van 253.151 onderofficieren en soldaten en 18.634 officieren.
Het was mei 1946 wanneer de opruiming en liquidatie van alle infrastructuur volledig was voltooid.



In het Sint-Annabos zijn hier en daar nog overblijfsels te vinden van het kamp. De rechte lanen in het bos verwijzen nog naar de kruisingen van de blokken.

Er werd ook een eigen tijdschriftje uitgegeven: ‘The Tophat Tales' met mededelingen over het Tophat leven. Verscheidene Vlamingen werkten eraan mee oa. Maria Seyssens, Georgette Rooman, Ellisa Balliau. Fotografen: Guy Michielsen en Fernand Verjauw.

Tot op heden is er nergens een exemplaar van dit tijdschrift terug te vinden: noch in de Belgische noch in de Amerikaanse archieven.

Bronnen: Hoe een stukje Borgerweert wandelbos werd – J. Moens. 1983
Foto's : http://www.skylighters.org/special/cigcamps/camptophat.html

Rc
rclo@skynet.be