CARGO Aircraft

1 Inleiding

    1.1 begin:
    In de prille beginperiode van de luchtvaart was er de stimulans van de air-mail / postvluchten.  In dit tijdperk leed de luchtvaart zware verliezen maar tijdswinst was toen van allergrootste belang.Het is een tijdperk van vele recordvluchten die tevens een groot aantal technologische ontwikkelingen versnelden.
    1.2 later:
    Pas in latere fase van de ontwikkeling van de luchtvaart kwam passagiertransport de kop op steken.  Eerst voorde gefortuneerden en moedigen later voor de massa-toerist.  De BAF Carvair van hierboven transporteerde bijvoorbeeld autos en passagiers over het Kanaal.  Dit gebeurde tussen Oostende en de UK.  Het aantal passagiers en vliegbewegingen was toen in de jaren 60 even groot als nu.  Passagiers worden ook wel eens "self loading cargo" genoemd.
2 Waar vinden we vracht op de huidige generatie vliegtuigen?
    2.1 Passagiersvliegtuigen
    Vanaf de jaren 50 worden baggage en passagiers (pax) in grote getale getransporteerd.  Eerst werd de vracht in kleine hoeveelheden achteraan of vooraan  geplaatst.  Bij grotere vliegtuigen (jet-age) wordt de vracht onder de pax vloer ruimte geplaatst en is er op het bovendek plaats voor andere zaken.

    2.2 Vrachtvliegtuigen
    Meer en meer verschijnen op onze luchthavens speciale vrachtvliegtuigen.  Meestal zijn deze geconverteerde burgervliegtuigen zoals de A300 van EAT hieronder.  Vliegtuigen die niet meer rendable zijn voor passagiersvervoer worden zo een langere economische levensduur toegekend.  In beperkte mate worden militaire vliegtuigen omgebouwd als een soort technologische spin-off.  Het meest bekende voorbeeld hiervan is de Boeing 747.   Eerst ontworpen als vrachtvliegtuig (concurrent van de C5 Galaxy) en na het verlies van de cargocompetitie omgebouwd tot succesvol passagiersvliegtuig.

    2.3 Quick-change toestellen

    Typisch quick change vliegtuig is bv een Boeing 737 die overdag als passagiersvliegtuig en 's nachts als vrachtvliegtuig wordt ingezet.  Een cargodeur laat toe de stoelen via palletten te verwijderen en daarna vrachtcontainers/palletten in te schuiven.

3 operationele eisen gesteld aan cargo-vliegtuigen
    autonomie : onafhankelijkheid van een grondinfrastructuur
    turn-around time (TAT) : een zo kort mogelijke tijd op de grond - een vliegtuig moet vliegen, niet staan
    bereik : een toestel moet zo ver mogelijk zwaar beladen kunnen vliegen
    hoeveelheid cargo : hoe meer en hoe groter, hoe beter voor de maatschappij.

    3.1 vaste-land

      Hier kijken we naar het zogenaamde punt-tot punt transport.  Dit is vrachtleverering aan de deur.  Hiervoor kan men helikopters zoals de Mil 26 & Kaman inzetten.
      Ook kan men luchtsschepen of airships inzetten bv de Duitse Cargolifter CL-160 (www.cargolifter.com) & russische thermoplane (flying saucer).
    3.2 zeehaven
      Wig In Ground Effect - Ekranoplans (zie een ander deel in deze website)
      flexibiliteit - operationeel
4 technologische aspecten volgend uit de eisen
    4.1 cargo
      Vracht wordt onder de passagiervloer bij gewone vliegtuigen of bovenop de vloer bij Combi of volledige vrachttoestellen geplatst.

      Men spreekt van volgende types cargo transport:

         bulk : goederen, los in grote hoeveelheden
         container : de vracht wordt in speciale houders geplaatst
         pallets : platen die op rollen lopen en hierop worden de goederen geplaast.
     4.2 outsize transports
      Meer en meer worden grote constructies vervoerd per vliegtuig.  dit han intern gebeuren in bv een Boeing 747 of een Antonov 124.  Maar ook extern kan men cargo laden.  Een goed voorbeeld hiervan is de Antonov An-225 die ontworpen is op basis van de An-124, maar met een versterkte structuur en 6 motoren werd uitgerust.
    4.3 veiligheid
     
      a) brandveiligheid

      Dit voorname aspect wordt in vrachtvliegtuigen stiefmoederlijk behandeld.  Verschillende ongevallen zijn reeds voorgevallen die konden vermeden worden door een betere technische uitrusting.  het is nl zo dat vrachtvliegtuigen geen brandblusinstallatie voor het vrachtruim benodigen.  Men gaat er immers van uit dat de ruimen zelfdichtend zijn bij brand.  De praktijk heeft al een aantal keer het tegendeel bewezen (bv Everglades crash van ValueJet).  Echter, er is verandering op komst.

      f
       b) zwaartepuntsligging en het vasthechten van cargo

      Van groot belang om de bestuurbaarheid in de lucht en de positie op de grond in handen te houden.  Een voorbeeld van een te veel naar achter liggen zwaartepunt (center of gravity, kortweg c.g.) , vind u hieronder.  Het is vanzelfsprekend dat het verschuiven van cargo in de vlucht fataal kan zijn.

      c) explosiebestendigheid

      Gezien de permanent gevaren van terroristische aanslagen analyseren de luchtvaartauthoriteiten de gevolgen van eventuele explosies.  Hieronder het resultaat van de ontploffing van een standaard container met een kleine explosieve lading op een Boeing 747.

    4.4 milieu
       
      Vrachtvliegtuigen zijn voor 2/3 oude toestellen van meer dan 20 jaar.  Dit leid tot de vaststelling dat deze vliegtuigen op basis van oude luchtvaartkennis gebouwd zijn.  Deze motoren zijn meestal zowel luidrustig en sterk milieuvervuilend.  Gelukkig worden oude, vuile en lawaaierige toestellen verboden vanaf 2002.  Van dan af mogen slechts toestellen tot 28 jaar oud en voldoende aan de strengste Niveau 3 (Stage 3) geluidsreglementeringen rondvliegen.
..................;
    4.5 laden en lossen
      Gebruik maken van extern materiaal is zeer duur en operationeel niet interessant (afhankelijkheid neemt toe!), dus eigen materiaal in het vliegtuig voorzien!
    4.6 levende dieren
      Sommige maatschappijen specialiseren zich in het transport van levende dieren.  Zokunnen bv paarden getransporteerd worden.  Elk transport van dieren is aan strikte reglementeringen onderworpen van de IATA (Internationale luchttransport organisatie).
5 Een economisch instrument
    De vrachtluchtvaart is een sector die met ongeveer 7% stijgt per jaar in Vlaanderen.  Het staat ten dienste van elke sector van onze industrie.  U moet weten dat Vlaanderen in de wereld nummer één is op het gebied van export.  Wijj exporteren meer dan 70% van onze productie.  De vrachtluchtvaart is hierbij levensnoodzakelijk.
6 conclusie
    groei blijft : de sector zal in volume verdrievoudigen tegen 2020

    nieuwe cargotoestellen : er worden 1500 nieuwe vrachttoestellen verwacht in de komende 30 jaar

      conversies : 2/3 van de nieuwe toestellen worden conversies
      dedicated : de rest bv A300 - B767 - AN 124 - AN 70
    milieu - economie - veiligheid: een moeilijk maar mogelijk compromis

Deze tekst is de schriftelijke neerslag van een lezing op de studiedag "Vrachtluchtvaart en intermodaal transport" georganiseerd door de KHBO afdeling luchtvaart in 1999.