Een autogiro of volgens de FAA, een ‘gyroplane’ is een vliegtuig dat draagkracht verkrijgt van een vrij in de wind draaiende rotor en waarbij de stuwkracht verkregen wordt door een motoraangedreven propeller.  Ook de term gyrocopter wordt soms gebruikt om dit type vliegtuig aan te duiden.

Gyroplanes maken dus gebruik van de draagkracht van de rotor.  De rotor staat iets schuin naar achter opgesteld om de vliegwind op te vangen.  De voorwaartse beweging van het toestel brengt de rotor aan het draaien en door de schuine instelhoek van de rotorbladen wordt draagkracht verkregen.  Vroege modellen van de autogyro hadden een trekschroef en waren nogal zwaar en lomp van constructie.  Moderne gyro’s zijn licht, wendbaar en worden meestal achteraan met een duwschroef uitgerust.  Dit heeft als bijkomend voordeel dat het uitzicht naar voor onbelemmerd is.

---

Een gyro kan trager vliegen dan conventionele vliegtuigen en zal niet in een overtrektoestand (stall) terechtkomen.  Gyro’s kunnen sneller vliegen dan helikopters maar kunnen daarentegen niet stil blijven hangen (hover).  Aangezien de hoofrotor enkel zoals een windmolentje door de wind wordt aangedreven is er geen staartrotor nodig om voor een tegenkoppel te zorgen;  In vakjargon heet dit een permanente autorotatie toestand.

Een autogyro is een zeer stabiel vliegtuig, dit in tegenstelling met een klassieke helikopter.  Een heli trekt immers de lucht van boven naar onder doorheen de hoofdrotor over de romp.  Hierdoor kan een heli stil blijven hangen in de vlucht, maar dit leidt tot heel wat mechanische en aerodynamische complicaties.  Dit maakt een heli zo duur om mee te vliegen.  Vliegen met een autogyro kost zowat de helft van wat nodig is voor een heli.

De rotor van een autogyro draait dus door de vliegwind die van onder naar boven doorheen de hoofdrotor stroomt.  Deze aandrijving laat de rotor dus steeds in autorotatie toestand werken.  Enige voorwaarde is voorwaartse snelheid van de autogyro om een veilige werking te verzekeren.  Dus als de motor van de autogyro uitvalt heeft dit direct geen enkel effect op de aerodynamische werking van het toestel.  De piloot zorgt ervoor dat er voldoende snelheid is door te dalen.  Hij kiest een landingsplaats en kan rustig vertikaal landen zonder noemenswaardige rollende uitloop.

Zo is een autogyro veilig bij een lage hoogte en snelheid.  Dit is niet het geval voor een helikopter die laag en traag zich in een potentieel gevaarlijke situatie bevindt.  Hetzelfde geldt voor een vaste vleugel toestel.  Zo kan de autogyro omschreven worden als een hybride vliegtuig met de positieve aspecten van zowel helikopter als conventioneel vliegtuig, maar ook met een aantal negatieve kenmerken van beide.

De keuze tussen helikopter en gyrocopter wordt vooral bepaald door het gebruiksprofiel.  Een heli heeft het onmiskenbare voordeel dat hij in de lucht stil kan blijven hangen, een must voor reddingswerk of punt-tot-punt levering van vracht.  In observatierol en luchttaxi in een drukke stedelijke omgeving kan de autogyro echter deze rol overnemen.  Een autogyro kan immers zowel vertikaal landen als opstijgen (jump takeoff) zonder dat er een lange aanloop/uitloop vereist is.  Stilhangen in de vlucht kan niet, maar traag vliegen met ongeveer 40 km/u is in alle veiligheid mogelijk.  Tevens is een autogyro in tegenstelling met de helicopter, een tamelijk trillingsvrij platform ideaal dus voor camera werk.

---

Autogyros zijn in de luchtvaart reeds aanwezig sinds de jaren 30.  De spanjaard Da Cierva onwikkelde de eerste toestellen en zorgde voor de technologische doorbraak die later leidde tot de helikopter.  De autogyro is zo de voorvader van de helikopter.  Echter, het is fout om de autogyro af te schrijven als een toestel zonder toekomst.  De gyro beweegt zich eigenlijk in een eigen tak van de luchtvaart.  Er zijn specifieke vliegsituaties en toepassingen waar de gyro duidelijk het beste toestel is.

Helaas is er in luchtvaartmiddens niet altijd een groot respect voor de autogyro.

Door zijn ogenschijnlijke eenvoud hebben heel wat amateur vliegtuigbouwers zich laten verleiden tot het bouwen van zo’n toestel.  Deze hobby mensen hebben dan zonder een specifieke opleiding en zonder kennis van de karaktertrekjes van een autogyro het luchtruim gekozen.  Menig ongevallen werden door dit gebrek aan kennis veroorzaakt.  Zo kreeg de autogyro een slechte reputatie in de luchtvaartwereld en bij de autoriteiten.  Het is zelfs zo dat vandaag in België het in de praktijk moeilijk is om met autogyros te vliegen.

---

Het vliegen met autogyro verbieden is op basis van het argument veiligheid onzin.  Een helikopter valt in geval van motorpanne terug op dezelfde aerodynamische wetten en werkingswijze als een autogyro.  Een gyro is dus net zo veilig als een helikopter.  Wat wel beter is uitgebouwd voor helikopters, is de wijze waarop opleiding en onderhoud worden georganiseerd.  Dit is helaas nagenoeg onbestaande voor gyro’s.  Toch is er verandering op til:  een aantal Belgische piloten zijn reeds jaren gyro-instructeur in het buitenland en onlangs hebben zijn aangeklopt bij het Bestuur van de Luchtvaart.  Misschien zien we binnenkort een opleiding starten tot gyro-piloot in België, dan kunnen we in de nabije toekomst genieten van dit veilige toestel in ons luchtruim.