In 1217 werd Herkenrode opgenomen in de Cisterciënzer orde.
Het was de eerste en dus ook oudste Cisterciënzerinnenabdij van België.
Tot aan de ontbinding van de abdij in 1796 bleef ze, ondanks verschillende pogingen van de Luikse adel om ze om te vormen tot een adellijk kapittel, trouw aan de Cisterciënzer orde.

Meer weten over

 
Zuster in de 17° eeuw
De Cisterciënzerinnen in Herkenrode

Zoals in de meeste abdijen en kloosters waren er in Herkenrode twee soorten zusters:

  • de koordames, ook juffrouw of dame genoemd
  • de werkzusters (susters), meestal waren zij minder talrijk dan de koordames.
    Elke Cisterciënzerabdij had ook een abt-visitator die het reilen en zeilen van de abdij opgevolgde. Voor Herkenrode gebeurde dit tot 1720 door de abt van Aulne en daarna door de abt van de abdij van Val-Dieu.
De abdijbevolking
detail glasraam abdij Herkenrode

De abdij was eigenlijk een dorp of stad op zich,

naast de zusters ( de koordames en werkzusters) verbleven er ook nog een aantal mannelijke religieuzen (priesters en broeders). Ook gasten en pelgrims die het "Sacrament van mirakel" kwamen vereren vonden waarschijnlijk onderdak in de abdij.

Tenslotte waren er ook nog de pachter van de abdijhoeve, zijn knechten en allerlei ambachtslieden (zoals brouwers, molenaars, timmerlieden, ...) die huisvesting vonden in het abdijcomplex.

 
De koordames
Een kandidate werd eerst door de abdis aanvaard (postulante), na een proefperiode beslistten alle koordames samen over de toelating tot het noviciaat. Na een jaar kon mits goedkeuring dan de professie plaats vinden (intreding). Na het afleggen van de gelofte kreeg de koordame een plaats in het koor en kapittel aangewezen en was ze verplicht deel te nemen aan de offices en misvieringen.
De meeste koordames waren dochters van adelijke families en brachten waarschijnlijk een aanzienlijke bruidschat mee bij hun intreding.
Hun kleding bestond uit een wit habijt met zwarte schapulier en sluier.
 
De conversen

Deze zusters kwamen meestal uit landbouwers of ambachtsgezinnen.
Zij werden niet betrokken bij het beleid van van de abdij en maakten geen deel uit van het kapittel.
Zij knapten allerlei taken op, onderhouden van de abdij....
Hoewel ze niet deelnamen aan het kooroffice legden ze toch dezelfde gelofte af dan de koordames.
Hun kleding bestond uit een bruin habijt.

Het leven in de abdij van Herkenrode

Hoewel het strikt verplicht was te leven in een kloosterslot, werd dit nooit volledig nageleefd in Herkenrode. Verschillende mislukte pogingen werden ondernomen om de zusters toch maar deze strenge regel te laten naleven.
Zo gingen de dames regelmatig op vakantie bij familie. Bij oogstfeesten werd er zelfs door jonge religieuzen meegefeest en gedanst. Voor uitstappen stond er een koets met paarden klaar. Zelfs het dragen van de verplichte cisterciënzerhabijt zorgde in de 18de eeuw regelmatig voor conflicten tussen hogere geestelijken en de bewoonsters van Herkenrode. Blijkbaar wisten deze vrouwen flink hun mannetje te staan.
 
Het aantal zusters in Herkenrode

Enkel dankzij inschrijvingen in het "Register van het broederschap van de Heilige Gertrudis" van Kuringen en door de lijsten van abdisverkiezingen zijn er gegevens bewaard gebleven over het aantal zusters die ooit in Herkenrode verbleven...

Tussen 1561 en 1579: 30 koordames en 7 lekezusters
Tussen 1653 en 1675: 50 koordames en 31 lekezusters
1721: 35 koordames en 19 lekezusters
1732: 31 koordames en 19 lekezusters en 2 novicen
1790: 27 koordames en 15 lekezusters


Opname van abdis Anna Catherina de Lamboy in en haar zusters in 1658 in het het broederschap van de Heilige Gertrudis
Een dag in de abdij, Waarschijnlijk zag een dagindeling er zo uit.
 
03.00
Begin dag, zingen van het Vigilie  
zonsopgang
Lauden ( morgengebed)  
07.00
Primen, daarna voorlezing van een hoofdstuk uit het regelboek en het bespreken van de dagtaken in de kapittelzaal. Daarna.ontbijt en geestelijke lezing (lectio divina)
10.00
Eucharistieviering en verdeling van de besproken dagtaken  
12.00
Sexten (middaggebed)  
12.30
Middageten, in stilte onder het voorlezen van hoofdstukken uit het Heilig Schrift
14.30
Noon (namiddaggebed)  
18.00
Vespers (avondgebed en meditatie  
18.30
Avondeten  
19.30
Completen (dagsluiting)  

Detail schilderij, abdis Barbara de Rivière d'Arschot en haar zusters in processie