terug
Toen op 5 april 1566 tweehonderd edellieden, als vertegenwoordigers van het verbond van edelen, in naam van allen het smeekschrift overhandigden aan de landvoogdes Margaretha van Parma, zou - volgens de overlevering - de graaf van Berlaymont tegen haar gezegd hebben :,,Stel u gerust, mevrouw, het zijn slechts geuzen''. De reactie achteraf van de betrokken edellieden was : ,,Welnu, aangezien wij toch maar geuzen zijn, is het niet meer dan passend dat wij de bedelzak zouden dragen''. Voorts klonk het ,,Leve de Geus !'' Een uitroep, die door alle aanwezigen werd herhaald. Reeds de volgende dag zag men penningen met het opschrift : ,,Trouw aan de koning tot de bedelzak toe'' en werden ze door de verbonden edelen gedragen. Uiteindelijk werden alle vijanden van de regering van koning Philips in de Nederlanden met de naam 'geus' aangeduid.
In latere tijden werd in katholieke middens het woord geus vaak als een scheldnaam gebruikt voor een protestant en bij uitbreiding ook voor zowel een katholiek die zijn godsdienst niet onderhoudt, voor een niet katholiek als voor een liberaal.
Nu nog bestaat de geuzenpenning :
De
huidige 'Geuzenpenning' is een zilveren penning, geïnspireerd op de
Geuzenpenning uit de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648). De penning
toont twee in elkaar grijpende handen als teken van verbondstrouw en een
bedeltas waaraan twee kalebassen als drinknappen hangen
(=
die
twee in elkaar grijpende handen en de bedeltas zijn terug
te vinden in het logo van de Verenigde Protestantse Kerk in
België).
Het opschrift luidt : ,,Jusques à porter la
besase'' (= Tot het dragen van de bedelzak).
De huidige 'Geuzenpenning' is een initiatief van de stichting Geuzenverzet 1940-1945. 'De Geuzen' was een verzetsgroep tijdens de Tweede Wereldoorlog die met name opereerde in de buurt van Vlaardingen, Maassluis en Rotterdam. Op 13 maart 1941 werden vijftien geuzen gefusilleerd door de Duitsers. De geuzen die de oorlog hebben overleefd, richtten de stichting ‘Geuzenverzet 1940-1945' op om de idealen van en de nagedachtenis aan de verzetsgroep levend te houden. De Geuzenpenning wordt uitgereikt aan mensen uit deze tijd die dezelfde idealen hebben als de Geuzen zowel uit de Tweede Wereldoorlog als uit de Tachtigjarige Oorlog : ,,Strijd tegen dictatuur, racisme en discriminatie en voor democratie".
Sinds 1987 wordt de geuzenpenning uitgereikt : de afgelopen jaren aan onder meer Vaclav Havel, Artsen zonder Grenzen, de Pakistaanse advocate Jahangir en (in 2004) politica Ingrid Betancourt (=voormalige Colombiaanse presidentskandidate).
Ook dit is waarschijnlijk een geuzenpenning (uit de periode 1560-1579).
Als men de penning bekijkt
met het gat aan de linkerzijde ziet men de paus met een zogenaamde
stormhoed/helm; als men de penning bekijkt met het gat aan de
rechterzijde dan ziet men een narrenkop : dit is een spotprent van de paus.
Hiermee kwamen de Geuzen in de tijd van het Calvinisme in de 80-jarige
oorlog tot opstand tegen het Rooms-katholieke geloof.
Andere geuzenpenningen hadden tijdens de 80-jarige oorlog de vorm van een halve maan als symbool van de geuzen. Op die penningen stond : 'Liever Turks dan paus' (koning Philips was immers ook in oorlog met het Ottomaanse rijk) en 'En despit de la mes'.
