Solidaridad Nederland heeft jaren lang contacten gelegd met slachtoffers van de repressie van de staat tijdens het gewapende conflict in het begin van de jaren ’80. Het waren vooral vrouwen die achtergebleven waren en hun verhaal konden vertellen. Met die verhalen en bijhorende foto’s werd een pakkend fotogedenkboek over Santa Lucía Cotzumalguapa gemaakt. Het kreeg de titel mee: ‘Weg uit de Armoede.’ Het boek is een eerbetoon in woord en beeld aan dertig catechisten en leden van de boerenorganisatie CUC die werden ontvoerd of vermoord na de staking van de suikerrietkappers in 1980. Nabestaanden uit Santa Lucía vertellen in het boek ook het verhaal van Walter Voordeckers uit Turnhout.

Op zondag 25 september namen vrouwen uit Santa Lucía het boek in ontvangst in Haarlem. Daarna werd een partij boeken verscheept en die werden op 2 november, Allerzielen, in Santa Lucía overhandigd aan de nabestaanden.

Een deel van de foto's van nabestaanden was, samen met onder andere beelden van suikerrietkappers op plantages in Santa Lucía, te zien in de Doopsgezinde kerk van Haarlem. Verwacht wordt dat die beklemmende foto-expositie in januari 2012 in Menen bezocht kan worden in het kader van de herdenking van de ontvoering van Serge Berten en de dertigjarige herdenking van zijn martelaarschap.

De steun die Solidaridad Nederland al jaren geeft aan de sociale boerenorganisaties heeft in Santa Lucía geresulteerd in het ontstaan van een dynamische groep van nabestaanden die gezamenlijk activiteiten onderneemt en richting toekomst kijkt. (gds)

De gewelven van de Sint-Vedastus Kerk in Menen overvleugelden een stemmige herdenking van Serge Berten, die ontvoerd werd en verdween in Guatemala op 19 januari 1982.

Germain Wemersche, de drijvende kracht achter het Serge Berten Comité, beet de spits af. Patrick Berten zette ons broer Serge kort en krachtig ten voeten uit. Marc Samyn, zelf al 30 jaar actief in allerlei vrijwilligerswerk, loofde de ontelbare vrijwilligers, zonder wie onze samenleving niet zou zijn wat ze is. Hanne Jonckheere schetste de medische inzet van “Vivir en Amor” uit Beveren-Roeselare in Huehuetenango.

Hilde Geraerts van Kerkwerk Multicultureel Samenleven plaatste ons voor enkele dramatische verhalen van mensen die wenend teruggestuurd worden naar het land, dat niet meer het hunne is.

Onder de talrijke aanwezigen viel Paul Breyne, Gouverneur van West-Vlaanderen op.

Don Samuel Ruiz, gedurende 40 jaar bisschop van het diocees San Cristóbal de las Casas in de zuidelijke Mexicaanse staat Chiapas, overleed op 24 januari. Een mijlpaal, een monument die de bevrijdingstheologie in de praktijk toepaste.

In Mexico wordt hij de bisschop van de Maya’s genoemd.

Tijdens de genocide in Guatemala wierp hij zich op, samen met de lokale bevolking van zijn bisdom, als een edelmoedige gastheer voor tienduizenden vluchtelingen. Gedurende jaren was hij voorzitter van het internationaal netwerk van Oscar Romero Comités (SICSAL).

Op 5 januari dit jaar overleed Alphonse Vandenhove, levenspartner van An Bruyndonckx te Turnhout. Hij werd geboren op 20 april 1926 te Teuven.
Tijdens het sfeervolle afscheid in het crematorium van Turnhout werd hij geprezen als een “bijzonder” man. Zijn woorden werden aangehaald: “Sterven is geen drama, maar het natuurljk einde van het leven.” We konden luisteren naar liederen van Violeta Parra, Stef Bosch en Jacques Brel. Op het einde vloog de condor van de Andes over met fluit en gitaar.
Op zijn doodsprentje lezen we:
“Poncho, jij hebt niet voor niets geleefd!
Je gaf je hart, je krachten tenvolle aan de geliefde mensen uit Guatemala, Mexico en Nicaragua voor meer rechtvaardigheid, meer menswaardig samenleven in een uitgebuite wereld van Indianen, grondloze boeren en vluchtelingen.
Je sociale bewogenheid dwong je twee maal tot overhaaste vlucht om aan de dood te ontsnappen.
Dank Poncho, in naam van al diegenen die je hoop en bevrijding bracht.
Muchas gracias, compañero!”

Er is een lange tijd overheen gegaan tot Pascale uiteindelijk haar droom kon waarmaken. Dat was een appartementje op “'t schoolplak in 2060” , alom bekend in 't stad van A. Pascale woonde in feite in de Schoolstraat en dat was aan een groot plein, in de volksmond ' 't schoolplak' genoemd. Er was ook een school in de Schoolstraat. Op dat plein was er altijd een multiculturele bedrijvigheid van jewelste. Pascale voelde zich daar op haar plaats, zoals een visje in de grote oceaan.

De Don Bosco kapel waar Pascale soms voorging in de zondagsdienst, was ook op ’t schoolplak. Pascale haar preken waren altijd doorspekt met de gewoontes en de leefomstandigheden van de Maya's. Moeder Aarde was nooit veraf, en de 'plantas medicinales' waren ook haar ding. Haar inzet in de multiculturele buurt zullen veel Spaanssprekenden erg missen. Op een dag kwam een Ecuadoraanse vrouw in paniek Pascale roepen, omdat er ernstige problemen waren met haar dochtertje. Het kind - Charlotje- is gered door Pascale want Charlotje was gewoon aan het uitdrogen. Jaren aan een stuk heeft Pascale gezorgd voor het Ecuadoraantje alsof het haar eigen dochtertje was. Bij de vele koffiekletsbezoeken die ik bij Pascale heb meegemaakt, ging het gesprek meestal over de kinderen van de familie, en over onze Louis! Ik heb ze allemaal zien opgroeien: Ons Siel, Kato, Marie, ... Het was altijd een feest als Pascale met de kinderen de grote stad ging ontdekken.

Na de dienst in de Don Bosco kapel werd ik wel eens uitgenodigd om een Sisla Durum te gaan eten bij den Turk op den hoek - bij een gezellige babbel - daar genoot ze van. Als je met Pascale over 't schoolplak liep, kwam je gewoonlijk niet ver, want er was altijd een babbel hier of een babbel daar. Om Pascale thuis te vinden moest u wel even geduld hebben. Altijd een drukke agenda.

Helaas, in het begin van de maand september is er onverwacht een eind gekomen aan haar gelukkig bestaan op 't schoolplak. Pascale woonde er zo graag. Ze was ook heel leergierig, haar cursus blindtypen op de PC lag nog op tafel, les nr 6 kon ze al op tempo: zo'n kleine dingen, daar was ze fier op! De avond voor de fatale morgen ben ik er nog op bezoek geweest, de volgende dag zou ze vertrekken voor  'een weekje aan zee'. De pakken die klaar stonden zijn nooit naar zee geraakt.

Haar koor Frappant zal nooit meer klinken zoals het geklonken heeft toen Pascale op de eerste rij in het koor stond. De Spaanssprekende vrouwen die komen aanlopen bij 'Kind en Gezin' zullen de deskundige vertaling van Pascale erg missen. Lange tijd zijn we samen naar de vergaderingen van ‘de Steungroep voor Rechtvaardigheid en Vrede in Guatemala’ geweest. Haar inzicht in de problematiek van het Midden-Amerikaanse land Guatemala was indrukwekkend.

Pascale had nog zoveel plannen, helaas is ze ons veel te vroeg ontvallen. André Geirnaert

Beklijvende woorden bij Pascale’s vijfenzestigste verjaardag

Dit wagenspel stond geprogrammeerd begin november 2008 in de kerk van Veltem en werd ons aangeboden door het koor Dauwgard uit Veltem-Beisem, de Noord-Zuiddienst Herent en de GROSH (Gemeentelijke Raad voor Ontwikkelingssamenwerking Herent).

“Het weerzien” is het verhaal van een Maya vrouw, die aangerand, verminkt en vermoord wordt. Vanuit haar hoekje in het hiernamaals zit ze te dubben over wat geweest is. En dan plots komt een nieuwe figuur haar schimmig wereldje binnengeslopen. De jonge kerel is duidelijk het spoor kwijt. Als beiden elkaar afgetast hebben herkent de vrouw haar zoon. Ze heeft hem trouwens voor haar ogen zien sterven in de Amerikaanse woestijn, nadat hij heel Mexico clandestien op goederentreinen doorgekomen was en de grens met de V. S. over geraakt. Ze was er bij toen wilde dieren zijn dode lichaam uiteen rukten, maar als overledene kon ze niets doen om hem te helpen. Ze is hem dankbaar voor de boodschapjes en groetjes die hij haar zond op papiertjes die hij aan de staart van de vliegers hing en aan een lang touw de lucht instuurde de eerste dagen van november. Samen praten ze nu over een betere wereld. “Is onze dood nutteloos geweest? Neen, ooit zullen de mensen meer geven om elkaar.” En de dood? Dood ben je pas als iedereen je is vergeten.

Daar op aansluitend creëerden Luiz Márquez en zijn Mexicaans ensemble een hele wereld geluiden die de hoorders van het oerwoud naar de tempel en van een cafeetje met blues en jazz naar precolumbiaanse offerplaatsen stuurde.

Voor de aanwezigen was het een ingetogen moment om al diegenen die ons zijn voorgegaan zowel in België als in Guatemala in gedachten bij ons te brengen.

Op 12 mei 1980 werd scheutist Walter Voordeckers vermoord in zijn parochie Santa Lucía Cotzumalguapa. Eén van de beste medewerkers van de parochie uit die tijd was Florentino Gudiel. Naast vele anderen moest ook hij vluchten naar het buitenland om zijn vel te redden. Hij vestigde zich in het zuiden van Mexico. Jaren later keerde hij met zijn gezin terug naar de heimat. Maar zijn sociale bewogenheid liet hem niet los. Opnieuw zette hij zich in om mensen te organiseren en zelfredzaam te maken. Zijn vijanden, die hem niet vergeten waren, vonden dat het welletjes geweest was. Vier jaar geleden schoten ze hem neer. Hij was 74 jaar oud. Zijn dochter Makrina organiseert vandaag vrouwen in de regio. Veel van deze vrouwen verloren tijdens de burgeroorlog of kort na de vredesakkoorden een familielid.
Zij blijven niet alleen met hun verdriet maar organiseren zich en vanuit eenzelfde inspiratie werken zij aan de basis om de levensomstandigheden van de mensen te verbeteren.
Toen wij - Guido De Schrijver en Monique Batavia - daar op bezoek waren in april 2008, ging deze vrouwengroep met ons bloemen leggen op het graf van Walter en Florentino.

Op 1 mei 1980 werd de Filipijnse scheutist Conrado de la Cruz samen met de koster van zijn parochie opgepakt door de politie, terwijl ze stonden te kijken naar een optocht van de arbeiders. Sindsdien zijn ze spoorloos. Een tijd geleden werd vlak bij de plaats van de ontvoering, aan de zijkant van het aartsbisdom, een gedenkplaat bevestigd. Op 1 mei bracht Felipe Banegas, de Hondurese provinciaal van Guatemala-Mexico van de congregatie van Scheut, extra hulde aan de slachtoffers van de staatsterreur. Dat gebeurde in samenwerking met GAM, de organisatie van familieleden van ontvoerde en verdwenen personen. Diezelfde dag in 1980 werden alleen al in de hoofdstad ook 28 vakbondsmensen opgepakt. Ook zij zijn spoorloos verdwenen.
De provinciaal bedankte GAM die de zaak van Conrado de la Cruz tot vandaag gevolgd heeft, daar waar de congregatie zelf omwille van historische redenen dat niet kon waar maken. Onmiddellijk daarna trokken de aanwezigen naar de lokalen van GAM. Daar ondertekende provinciaal Felipe Banegas een contract voor een jaar met een advocaat van GAM om de zaak van Conrado de la Cruz en Serge Berten intensief op te volgen.